W tym miejscu w 1945 roku tysiące Górnoślązaków straciło życie

Obóz Zgoda w Świętochłowicach należy do najmroczniejszych rozdziałów powojennej historii Górnego Śląska. Utworzono go w 1945 roku na terenie byłego nazistowskiego podobozu i przetrzymywano w nim tysiące ludzi – w większości autochtonicznych mieszkańców Górnego Śląska. Wielu straciło życie. Przez dziesiątki lat niemal nie mówiono o tym, co wydarzyło się w tym miejscu. Dopiero po przemianach politycznych w Polsce (po 1989 roku) pojawiła się możliwość, by zacząć badać historię obozu Zgoda oraz publiczne upamiętniać jego ofiary.

14 czerwca 2026 roku na terenie dawnego obozu odbyła się jedna z takich uroczystości. Zorganizowała ją, jak co roku, mniejszość niemiecka z woj. śląskiego. Przy dawnej obozowej bramie, która dziś funkcjonuje jako pomnik, zgromadzili się zaproszeni goście oraz wszyscy ci, którym pamięć o tych wydarzeniach nie jest obojętna. Zebranych przywitał Eugeniusz Nagel z Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców Województwa Śląskiego, organizator wydarzenia:

Eugeniusz Nagel przywitał przedstawicieli władz samorządowych i mniejszości niemieckiej, polityków oraz aktywistów. W spotkaniu uczestniczyli: konsul Marcin Tyslik, pełnomocnik urzędu wojewódzkiego ds. mniejszości Monika Ziaja, senator Gabriela Morawska-Stanecka, europoseł Łukasz Kohut oraz prezydent miasta Świętochłowice Daniel Beger. Uroczystość upamiętniająca rozpoczęła się od złożenia wieńców i kwiatów.

Jako pierwszy głos zabrał prezydent Świętochłowic, Daniel Beger, któremu Eugeniusz Nagel podziękował za remont bramy-pomnika oraz rewitalizację terenu:

Zarówno konsul Marcin Tyslik, jak i europoseł Łukasz Kohut podkreślili, że pamięć o tej historii jest ważna, dlatego trzeba ją pielęgnować i przekazywać. Należy też pamiętać o tym, co doprowadziło do tragedii tego typu miejsc i walczyć nie tylko o prawdę historyczną, ale również sprzeciwiać się krzewieniu w społeczeństwie postaw nacjonalistycznych, wrogich, ksenofobicznych.

Marcin Tyslik:

Łukasz Kohut:

Jak podkreślił w swoim przemówieniu eurodeputowany Łukasz Kohut, mniejszość niemiecka była pionierem upamiętniania ofiar tzw. tragedii górnośląskiej. Pierwotnie uroczystości upamiętniające ofiary obozu Zgoda odbywały się na cmentarzu w Rudzie Śląskiej-Nowym Bytomiu, przy krzyżu i przy symbolicznym pomniku, który odsłonięto w czerwcu 1995 roku z inicjatywy rodzin ofiar i mniejszości niemieckiej w miejscu zbiorowej mogiły – dlatego uroczystości upamiętniające organizowane przez TSKN Woj. Śląskiego odbywają się co roku w czerwcu.

Podczas tegorocznej uroczystości upamiętniono również tych, którzy przez lata przyczyniali się do zachowania pamięci o ofiarach: Dorotę Boreczek, Józefa Małka, Gerharda Gruschkę i Antona Nowoka. Chociaż tych osób nie ma już wśród nas, pamiętamy o ich zaangażowaniu. Paweł Nowok, brat Antona Nowoka, nadal uczestniczy w uroczystościach upamiętniających. W tym roku przywiózł nawet pierwsze tablice pamiątkowe i podzielił się ich historią:

Materiał przygotowała Anita Pendziałek.